חזור לתיקייה: 01040166 - אלגברה אמ

8 - וקטורי קורדינטות

חיפוש בתיקיה
Ctrl K
לחץ כאן או הקש Ctrl K כדי לחפש בכל התיקיה
  • סיפורים
  • בחזרה לפורמליות

8 - וקטורי קורדינטות

01040166

אלגברה אמ

רשימות הרצאה לקריאה בשבת

וקטורי קורדינטות

הופק מתוך תקיית התואר של שקד

uni-folder.vercel.app

סיפורים

המשך של התרגיל מהפעם הקודמת.

U=sp{(1101),(00−11)}U=sp\left\{ \begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0 & 0 \\ -1 & 1 \end{pmatrix} \right\}U=sp{(10​11​),(0−1​01​)} W=sp{(1000),(0110),(0001)}W=sp\left\{ \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix} \right\}W=sp{(10​00​),(01​10​),(00​01​)}

נמצא בסיס ל-U,WU,WU,W ו-U+WU+WU+W.
נקח את הווקטור (1110)\begin{pmatrix}1&1\\1&0\end{pmatrix}(11​10​). נוכל לכתוב אותו כך:

(1110)=1⋅(1000)+1⋅(0100)+0⋅(0010)+1⋅(0001)\begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 1 & 0 \end{pmatrix}={\color{red}1}\cdot \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix}+{\color{red}1}\cdot \begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 0 & 0 \end{pmatrix}+{\color{red}0}\cdot \begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 1 & 0 \end{pmatrix}+{\color{red}1}\cdot \begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}(11​10​)=1⋅(10​00​)+1⋅(00​10​)+0⋅(01​00​)+1⋅(00​01​)

נקרא למה שמסומן באדום וקטורי קורדינטות.

E=((1000),(0100),(0010),(0001))E=\left(\begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 1 & 0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}\right)E=((10​00​),(00​10​),(01​00​),(00​01​))

קיבלנו:

[(1101)]E=(1101)\left[\begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}\right]_{E}=\begin{pmatrix} 1 \\ 1 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix}[(10​11​)]E​=​1101​​

ובאופן דומה:

[(00−11)]E=(00−11)\left[\begin{pmatrix} 0 & 0 \\ -1 & 1 \end{pmatrix}\right]_{E}=\begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ -1 \\ 1 \end{pmatrix}[(0−1​01​)]E​=​00−11​​

נשים במטריצה כשורות:

(110100−11)\begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & -1 & 1 \end{pmatrix}(10​10​0−1​11​)

המטריצה מדורגת ולכן הווקטורים מהווים בסיס לתת המרחב של Fn\mathbb{F}^nFn המורכב מהקורדינטות של תת-המרחב UUU. כלומר, {(1101),(00−11)}\left\{ \begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix},\begin{pmatrix}0&0\\-1&1\end{pmatrix} \right\}{(10​11​),(0−1​01​)} בסיס ל-UUU.
כעת, נמצא בסיס ל-WWW:

[(1000)]E=(1000),[(0110)]E=(0110),[(0001)]E=(0001)\left[ \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix} \right]_{E}=\begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \\ 0 \end{pmatrix}, \left[ \begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{pmatrix} \right]_{E}=\begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix},\left[ \begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix} \right]_{E}=\begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix}[(10​00​)]E​=​1000​​,[(01​10​)]E​=​0110​​,[(00​01​)]E​=​0001​​

המטריצה (100001100001)\begin{pmatrix}1&0&0&0\\0&1&1&0\\0&0&0&1\end{pmatrix}​100​010​010​001​​ מדורגת ולכן {(1000),(0110),(0001)}\left\{ \begin{pmatrix}1&0\\0&0\end{pmatrix},\begin{pmatrix}0&1\\1&0\end{pmatrix},\begin{pmatrix}0&0\\0&1\end{pmatrix} \right\}{(10​00​),(01​10​),(00​01​)} מהווים בסיס ל-WWW.

U+W=sp{(1101),(00−11),(1000),(0110),(0001)}U+W=sp\left\{ \begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0 & 0 \\ -1 & 1 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix} \right\}U+W=sp{(10​11​),(0−1​01​),(10​00​),(01​10​),(00​01​)}

נבצע את מה שעשינו עד כה עם וקטורי הקורדינטות ונציב במטריצה:

(110100−11100001100001)→(110100−110−10−101100001)→(11010−10−100−1101100001)\begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & -1 & 1 \\ 1 & 0 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}\to \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & -1 & 1 \\ 0 & -1 & 0 & -1 \\ 0 & 1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}\to \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 & 1 \\ 0 & -1 & 0 & -1 \\ 0 & 0 & -1 & 1 \\ 0 & 1 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}​10100​10010​0−1010​11001​​→​10000​10−110​0−1010​11−101​​→​10000​1−1010​00−110​1−1101​​ →(11010−10−100−11001−10001)→(11010101001−100010000)\to \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 & 1 \\ 0 & -1 & 0 & -1 \\ 0 & 0 & -1 & 1 \\ 0 & 0 & 1 & -1 \\ 0 & 0 & 0 & 1 \end{pmatrix}\to \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 1 & -1 \\ 0 & 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}→​10000​1−1000​00−110​1−11−11​​→​10000​11000​00100​11−110​​

לכן, {(1101),(0101),(001−1),(0001)}\left\{ \begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix},\begin{pmatrix}0&1\\0&1\end{pmatrix},\begin{pmatrix}0&0\\1&-1\end{pmatrix},\begin{pmatrix}0&0\\0&1\end{pmatrix} \right\}{(10​11​),(00​11​),(01​0−1​),(00​01​)} בסיס ל-U+WU+WU+W.

הערה (שיוסי משום מה רשם באנגלית)

U+W⊆R2×2U+W \subseteq \mathbb{R}^{2\times 2}U+W⊆R2×2 dim⁡(U+W)=dim⁡R2×2=4  ⟹  U+W=R2×2\dim(U+W)=\dim \mathbb{R}^{2\times 2}=4 \implies U+W=\mathbb{R}^{2\times 2}dim(U+W)=dimR2×2=4⟹U+W=R2×2
דוגמה (נוספת)

מצאו בסיס ומימד לתת המרחב של R2[x]\mathbb{R}_{2}[x]R2​[x].

W=sp{x2+2x+3,4x2+5x+6,7x2+8x+9}W=sp\left\{ x^2+2x+3,4x^2+5x+6,7x^2+8x+9 \right\}W=sp{x2+2x+3,4x2+5x+6,7x2+8x+9}

נקח את הבסיס הסטנדרטי הסדור לפולינומים ב-R2[x]\mathbb{R}_{2}[x]R2​[x].

E=(x2,x,1)E=(x^2,x,1)E=(x2,x,1)

אזי:

x2+2x+3=1⋅x2+2⋅x+3⋅1x^2+2x+3=1\cdot x^2+2\cdot x+3\cdot1x2+2x+3=1⋅x2+2⋅x+3⋅1 [x2+2x+3]E=(123)[x^2+2x+3]_{E}=\begin{pmatrix} 1 \\ 2 \\ 3 \end{pmatrix}[x2+2x+3]E​=​123​​

באופן דומה:

[4x2+5x+6]E=(456)[4x^2+5x+6]_{E}=\begin{pmatrix} 4 \\ 5 \\ 6 \end{pmatrix}[4x2+5x+6]E​=​456​​ [7x2+8x+9]E=(789)[7x^2+8x+9]_{E}=\begin{pmatrix} 7 \\ 8 \\ 9 \end{pmatrix}[7x2+8x+9]E​=​789​​

נציב במטריצה:

(123456789)→(10−1012000)\begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix}\to \begin{pmatrix} 1 & 0 & -1 \\ 0 & 1 & 2 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}​147​258​369​​→​100​010​−120​​

ואז הבסיס ל-WWW: {x2−1,x+2}\left\{ x^2-1,x+2 \right\}{x2−1,x+2}.

("זה קורס של מעפר באתה לעפר תשוב" - יוסי)

בחזרה לפורמליות

משפט

יהא VVV מ"ו ויהא BBB בסיס ל-VVV. אזי, כל איבר ב-VVV ניתן לכתיבה באופן יחיד כצ"ל של איברי BBB.

הוכחה:

ברור (הוזמן על ידי הסטודנטים)\R{\text{ברור (הוזמן על ידי הסטודנטים)}}ברור (הוזמן על ידי הסטודנטים)

יהא v‾∈V\underline{v} \in Vv​∈V ו-B={v‾1,…,v‾n}B=\left\{ \underline{v}_{1},\dots,\underline{v}_{n} \right\}B={v​1​,…,v​n​} בסיס של VVV. כמו כן, נניח כי קיימים α1,…,αn\alpha_{1},\dots,\alpha_{n}α1​,…,αn​ ו-β1,…,βn\beta_{1},\dots,\beta_{n}β1​,…,βn​ כך ש-

v‾=α1v‾1+α2v‾2+⋯+αnv‾nv‾=β1v‾1+β2v‾2+⋯+βnv‾n0‾=(α1−β1)v‾1+(α2−β2)v‾2+⋯+(αn−βn)v‾n\begin{matrix} \underline{v}=\alpha_{1}\underline{v}_{1}+\alpha_{2}\underline{v}_{2}+\dots+\alpha_{n}\underline{v}_{n} \\ \underline{v}=\beta_{1}\underline{v}_{1}+\beta_{2}\underline{v}_{2}+\dots+\beta_{n}\underline{v}_{n} \\ \hline \underline{0}=(\alpha_{1}-\beta_{1})\underline{v}_{1}+(\alpha_{2}-\beta_{2})\underline{v}_{2}+\dots+(\alpha_{n}-\beta_{n})\underline{v}_{n} \end{matrix}v​=α1​v​1​+α2​v​2​+⋯+αn​v​n​v​=β1​v​1​+β2​v​2​+⋯+βn​v​n​0​=(α1​−β1​)v​1​+(α2​−β2​)v​2​+⋯+(αn​−βn​)v​n​​​

כיוון ש-v‾1,…,v‾n\underline{v}_{1},\dots,\underline{v}_{n}v​1​,…,v​n​ בת"ל (כי BBB בסיס) נובע כי

α1−β1=0,α2−β2=0,…,αn−βn=0  ⟹  αi=βi\alpha_{1}-\beta_{1}=0,\alpha_{2}-\beta_{2}=0,\dots ,\alpha_{n}-\beta_{n}=0 \implies \alpha_{i}=\beta_{i}α1​−β1​=0,α2​−β2​=0,…,αn​−βn​=0⟹αi​=βi​

∎

הגדרה 1 (קורדינטות של וקטור)

יהא VVV מ"ו ו-B=(v‾1,…,v‾n)B=(\underline{v}_{1},\dots,\underline{v}_{n})B=(v​1​,…,v​n​) בסיס סדור שלו ויהא v‾∈V\underline{v} \in Vv​∈V כך ש-v‾=α1v‾1+α2v‾2+⋯+αnv‾n\underline{v}=\alpha_{1}\underline{v}_{1}+\alpha_{2}\underline{v}_{2}+\dots+\alpha_{n}\underline{v}_{n}v​=α1​v​1​+α2​v​2​+⋯+αn​v​n​ (αi∈F\alpha_{i}\in \mathbb{F}αi​∈F)
אזי, α1,…,αn\alpha_{1},\dots,\alpha_{n}α1​,…,αn​ נקראים הקורדינטות של v‾\underline{v}v​ בבסיס BBB ומסמנים [ v‾ ]B=(α1⋮αn)[\ \underline{v}\ ]_{B}=\begin{pmatrix}\alpha_{1}\\ \vdots\\\alpha_{n}\end{pmatrix}[ v​ ]B​=​α1​⋮αn​​​.
נקרא ל-[ v‾ ]B[\ \underline{v} \ ]_{B}[ v​ ]B​ וקטור הקורדינטות של v‾\underline{v}v​ בבסיס BBB.

דוגמה

(123)=1⋅(100)+2⋅(010)+3⋅(001)\begin{pmatrix} 1\\2\\3 \end{pmatrix}=1\cdot \begin{pmatrix} 1\\0\\0 \end{pmatrix}+2\cdot \begin{pmatrix} 0\\1\\0 \end{pmatrix}+3\cdot \begin{pmatrix} 0\\0\\1 \end{pmatrix}​123​​=1⋅​100​​+2⋅​010​​+3⋅​001​​ E=((100),(010),(001))E=\left(\begin{pmatrix} 1\\0\\0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0\\1\\0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0\\0\\1 \end{pmatrix}\right)E=​​100​​,​010​​,​001​​​ [(123)]E=(123)\left[\begin{pmatrix} 1\\2\\3 \end{pmatrix}\right]_{E}=\begin{pmatrix} 1\\2\\3 \end{pmatrix}​​123​​​E​=​123​​

אם נסתכל על בסיס אחר, נניח B=((100),(110),(111))B=\left(\begin{pmatrix}1\\0\\0\end{pmatrix},\begin{pmatrix}1\\1\\0\end{pmatrix},\begin{pmatrix}1\\1\\1\end{pmatrix}\right)B=​​100​​,​110​​,​111​​​ נראה כי:

[(123)]B=(−1−13)\left[\begin{pmatrix} 1\\2\\3 \end{pmatrix}\right]_{B}=\begin{pmatrix} -1\\-1\\3 \end{pmatrix}​​123​​​B​=​−1−13​​
טענה

יהא VVV מ"ו עם בסיס BBB. אזי:

  1. לכל v‾1,v‾2∈V\underline{v}_{1},\underline{v}_{2}\in Vv​1​,v​2​∈V מתקיים: [v‾1+v‾2]B=[ v‾1 ]B+[ v‾2 ]B[\underline{v}_{1}+\underline{v}_{2}]_{B}=[\ \underline{v}_{1}\ ]_{B}+[\ \underline{v}_{2}\ ]_{B}[v​1​+v​2​]B​=[ v​1​ ]B​+[ v​2​ ]B​
  2. לכל v‾∈V\underline{v} \in Vv​∈V ו-α∈F\alpha \in \mathbb{F}α∈F מתקיים: [αv‾]B=α[ v‾ ]B[\alpha \underline{v}]_{B}=\alpha[\ \underline{v}\ ]_{B}[αv​]B​=α[ v​ ]B​.
  3. מתקיים: [ v‾ ]B=0‾  ⟺  v‾=0‾V[\ \underline{v}\ ]_{B}=\underline{0} \iff \underline{v}=\underline{0}_{V}[ v​ ]B​=0​⟺v​=0​V​.

הוכחה: ל-(1)
יהא B=(w‾1,…,w‾n)B=(\underline{w}_{1},\dots,\underline{w}_{n})B=(w​1​,…,w​n​) בסיס סדור של VVV ונניח כי [v‾1]B=(α1⋮αn)[v‾2]B=(β1⋮βn)[\underline{v}_{1}]_{B}=\begin{pmatrix}\alpha_{1}\\ \vdots\\ \alpha_{n}\end{pmatrix}[\underline{v}_{2}]_{B}=\begin{pmatrix}\beta_{1}\\ \vdots\\ \beta_{n}\end{pmatrix}[v​1​]B​=​α1​⋮αn​​​[v​2​]B​=​β1​⋮βn​​​. לכן:

[v‾1]B+[v‾2]B=(α1+β1⋮αn+βn)[\underline{v}_{1}]_{B}+[\underline{v}_{2}]_{B}=\begin{pmatrix} \alpha_{1}+\beta_{1} \\ \vdots \\ \alpha_{n}+\beta_{n} \end{pmatrix}[v​1​]B​+[v​2​]B​=​α1​+β1​⋮αn​+βn​​​

מההנחה נובע כי:

v‾1=α1w1+⋯+αnwn+v‾2=β1w1+⋯+βnwnv‾1+v‾2=(α1+β1)w1+⋯+(αn−βn)wn\begin{matrix} &\underline{v}_{1}=\alpha_{1}w_{1}+\dots+\alpha_{n}w_{n} \\ ^+& \underline{v}_{2}=\beta_{1}w_{1}+\dots+\beta_{n}w_{n} \\ \hline &\underline{v}_{1}+\underline{v}_{2}=(\alpha_{1}+\beta_{1})w_{1}+\dots+(\alpha_{n}-\beta_{n})w_{n} \end{matrix}+​v​1​=α1​w1​+⋯+αn​wn​v​2​=β1​w1​+⋯+βn​wn​v​1​+v​2​=(α1​+β1​)w1​+⋯+(αn​−βn​)wn​​​   ⟹  [v‾1+v‾2]B=(α1+β1⋮αn+βn)\implies [\underline{v}_{1}+\underline{v}_{2}]_{B}=\begin{pmatrix} \alpha_{1}+\beta_{1} \\ \vdots \\ \alpha_{n}+\beta_{n} \end{pmatrix}⟹[v​1​+v​2​]B​=​α1​+β1​⋮αn​+βn​​​

∎

הוכחה ל-(2) תרגיל.
הוכחה: ל-(3)

0‾V=0⋅w1+⋯+0⋅wn  ⟺  [v‾]B=(0⋮0)\underline{0}_{V}=0\cdot w_{1}+\dots+0\cdot w_{n} \iff [\underline{v}]_{B}=\begin{pmatrix} 0 \\ \vdots \\ 0 \end{pmatrix}0​V​=0⋅w1​+⋯+0⋅wn​⟺[v​]B​=​0⋮0​​

∎

משפט

יהא VVV מ"ו ממימד nnn ויהא BBB בסיס סדור שלו. {[v‾1]B,…,[v‾k]B}  ⟺  בת"ל ב-V{v‾1,…v‾k}⊂V\left\{ [\underline{v}_{1}]_{B},\dots,[\underline{v}_{k}]_{B} \right\} \iff \R{\text{בת"ל ב-V}}\left\{ \underline{v}_{1},\dots \underline{v}_{k} \right\}\subset V{[v​1​]B​,…,[v​k​]B​}⟺בת"ל ב-V{v​1​,…v​k​}⊂V בת"ל ב-Fn\mathbb{F}^nFn.

הוכחה:
⇐: נניח כי v‾1,…,v‾k\underline{v}_{1},\dots,\underline{v}_{k}v​1​,…,v​k​ בת"ל וכי α1[v‾1]B+⋯+αk[v‾k]B=0‾\alpha_{1}[\underline{v}_{1}]_{B}+\dots+\alpha_{k}[\underline{v}_{k}]_{B}=\underline{0}α1​[v​1​]B​+⋯+αk​[v​k​]B​=0​. זה מתרחש ⇔ (לפי טענה קודמת)

[α1v‾1+⋯+αkv‾k]B=0‾[\alpha_{1}\underline{v}_{1}+\dots+\alpha_{k}\underline{v}_{k}]_{B}=\underline{0}[α1​v​1​+⋯+αk​v​k​]B​=0​   ⟺  ↓לפי טענה קודמתα1v‾1+⋯+αkv‾k=0‾V\underset{\begin{matrix} \downarrow \\ \R{\text{לפי טענה קודמת}} \end{matrix}}{\iff} \alpha_{1}\underline{v}_{1}+\dots+\alpha_{k}\underline{v}_{k}=\underline{0}_{V}↓לפי טענה קודמת​⟺​α1​v​1​+⋯+αk​v​k​=0​V​   ⟺  α1+⋯+αk=0\iff \alpha_{1}+\dots+\alpha_{k}=0⟺α1​+⋯+αk​=0

כלומר, [v‾1]B,…,[v‾k]B[\underline{v}_{1}]_{B},\dots,[\underline{v}_{k}]_{B}[v​1​]B​,…,[v​k​]B​ בת"ל.
צד שני: נניח כי [v‾1]B,…,[v‾k]B[\underline{v}_{1}]_{B},\dots,[\underline{v}_{k}]_{B}[v​1​]B​,…,[v​k​]B​ בת"ל וכי α1v‾1+⋯+αkv‾k=0‾V\alpha_{1}\underline{v}_{1}+\dots+\alpha_{k}\underline{v}_{k}=\underline{0}_{V}α1​v​1​+⋯+αk​v​k​=0​V​ ⇔ [α1v‾1+⋯+αkv‾k]B=0‾[\alpha_{1}\underline{v}_{1}+\dots+\alpha_{k}\underline{v}_{k}]_{B}=\underline{0}[α1​v​1​+⋯+αk​v​k​]B​=0​ ⇔ α1[v‾1]B+⋯+αk[v‾k]B=0‾\alpha_{1}[\underline{v}_{1}]_{B}+\dots+\alpha_{k}[\underline{v}_{k}]_{B}=\underline{0}α1​[v​1​]B​+⋯+αk​[v​k​]B​=0​ ⇔ α1+⋯+αk=0\alpha_{1}+\dots+\alpha_{k}=0α1​+⋯+αk​=0.
∎

הערה

משפט זה ישאר נכון גם אם נחליף בת"ל בפורשת (בשני חלקי המשפט).