חזור לתיקייה: 01040166 - אלגברה אמ

7 - בסיס ומימד

חיפוש בתיקיה
Ctrl K
לחץ כאן או הקש Ctrl K כדי לחפש בכל התיקיה
  • בסיס
  • מימד
  • הלמה של שטייניץ
  • מימדים ומטריצות
  • סיפורים לחנוכה
  • חזרה לפורמליות

7 - בסיס ומימד

01040166

אלגברה אמ

רשימות הרצאה לקריאה בשבת

בסיס ומימד

הופק מתוך תקיית התואר של שקד

uni-folder.vercel.app

בסיס

אז דיברנו על זה, כבר עשינו על זה את כל הדיונים וכעת נוכל לקרוא לילד בשמו.

הגדרה 1 (בסיס)

יהא VVV מ"ו מעל F\mathbb{F}F. קבוצת ווקטורים v‾1,…,v‾n∈V\underline{v}_{1},\dots,\underline{v}_{n}\in Vv​1​,…,v​n​∈V נקראת בסיס אם:

  1. v∈sp{v‾1,…,v‾n}v \in sp\{ \underline{v}_{1},\dots ,\underline{v}_{n} \}v∈sp{v​1​,…,v​n​} (פורשת)
  2. {v‾1,…,v‾n}\{ \underline{v}_{1},\dots,\underline{v}_{n} \}{v​1​,…,v​n​} בת"ל.
דוגמה

V=R3B={(100),(010),(001)}V=\mathbb{R}^3 \qquad B=\left\{ \begin{pmatrix} 1\\0\\0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0\\1\\0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0\\0\\1 \end{pmatrix} \right\}V=R3B=⎩⎨⎧​​100​​,​010​​,​001​​⎭⎬⎫​

היא פורסת כי למה לא. לכן, נוכל לכתוב: (abc)=a(100)+b(010)+c(001)\begin{pmatrix}a\\b\\c\end{pmatrix}=a\begin{pmatrix}1\\0\\0\end{pmatrix}+b\begin{pmatrix}0\\1\\0\end{pmatrix}+c\begin{pmatrix}0\\0\\1\end{pmatrix}​abc​​=a​100​​+b​010​​+c​001​​.
היא בת"ל: (100010001)\begin{pmatrix}1&0&0\\0&1&0\\0&0&1\end{pmatrix}​100​010​001​​.
ולכן בסיס

דוגמה

באופן כללי עבור V=FnV=\mathbb{F}^nV=Fn נקח את הבסיס.

E={e1=(10⋮0),e2=(01⋮0),…,en=(00⋮1)}E=\left\{ e_{1}=\begin{pmatrix} 1\\0\\ \vdots\\0 \end{pmatrix},e_{2}=\begin{pmatrix} 0\\1\\ \vdots\\0 \end{pmatrix},\dots,e_{n}=\begin{pmatrix} 0\\0\\ \vdots\\1 \end{pmatrix} \right\}E=⎩⎨⎧​e1​=​10⋮0​​,e2​=​01⋮0​​,…,en​=​00⋮1​​⎭⎬⎫​

פורשת - ברור.
בת"ל - ברור.
ולכן בסיס.

דוגמה

נקח את M(F)m×nM \underset{m\times n}{(\mathbb{F})}Mm×n(F)​. כגון M(F)2×3M \underset{2\times 3}{(\mathbb{F})}M2×3(F)​.

E={e11=(100000),e12=(010000),e13=(001000)e21=(000100),e22=(000010),e23=(000001)}E=\left\{ \begin{matrix} e_{11}=\begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix},e_{12}=\begin{pmatrix} 0 & 1 & 0 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix},e_{13}=\begin{pmatrix} 0 & 0 & 1 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix} \\ e_{21}=\begin{pmatrix} 0 & 0 & 0 \\ 1 & 0 & 0 \end{pmatrix},e_{22}=\begin{pmatrix} 0 & 0 & 0 \\ 0 & 1 & 0 \end{pmatrix},e_{23}=\begin{pmatrix} 0 & 0 & 0 \\ 0 & 0 & 1 \end{pmatrix} \end{matrix} \right\}E=⎩⎨⎧​e11​=(10​00​00​),e12​=(00​10​00​),e13​=(00​00​10​)e21​=(01​00​00​),e22​=(00​01​00​),e23​=(00​00​01​)​⎭⎬⎫​
הערה

{0}=sp{∅}\left\{ 0 \right\}=sp\left\{ \emptyset \right\}{0}=sp{∅}

דיברנו על בסיסים סטנדרטים(אלמנטריים).

תרגיל

האם BBB בסיס ל-R3\mathbb{R}^3R3?

B={(110),(101),(011)}B=\left\{ \begin{pmatrix} 1\\1\\0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 1\\0\\1 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0\\1\\1 \end{pmatrix} \right\}B=⎩⎨⎧​​110​​,​101​​,​011​​⎭⎬⎫​

הוכחה:
נבדוק אי תלות:
נציב בשורות מטריצה:

(110101011)→(1100−11011)→(1100−11002)\begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 \\ 1 & 0 & 1 \\ 0 & 1 & 1 \end{pmatrix}\to \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 \\ 0 & -1 & 1 \\ 0 & 1 & 1 \end{pmatrix}\to \begin{pmatrix} 1 & 1 & 0 \\ 0 & -1 & 1 \\ 0 & 0 & 2 \end{pmatrix}​110​101​011​​→​100​1−11​011​​→​100​1−10​012​​

נבדוק האם היא קבוצה פורשת:
נקח ווקטור (abc)∈R3\begin{pmatrix}a\\b\\c\end{pmatrix}\in \mathbb{R}^3​abc​​∈R3 ונראה כי קיימים α1,α2,α3\alpha_{1},\alpha_{2},\alpha_{3}α1​,α2​,α3​ כך ש:

(abc)=α1(110)+α2(101)+α3(011)\begin{pmatrix} a \\ b \\ c \end{pmatrix}=\alpha_{1}\begin{pmatrix} 1 \\ 1 \\ 0 \end{pmatrix}+\alpha_{2}\begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ 1 \end{pmatrix}+\alpha_{3}\begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 1 \end{pmatrix}​abc​​=α1​​110​​+α2​​101​​+α3​​011​​

נציב בעמודות מטריצה:

(110a101b011c)→(10012(a+b−c)01012(a−b+c)00112(−a+b+c))\left(\begin{array}{ccc|c} 1 & 1 & 0 & a \\ 1 & 0 & 1 & b \\ 0 & 1 & 1 & c \end{array}\right)\to \left(\begin{array}{ccc|c} 1 & 0 & 0 & \frac{1}{2}(a+b-c) \\ 0 & 1 & 0 & \frac{1}{2}(a-b+c) \\ 0 & 0 & 1 & \frac{1}{2}(-a+b+c) \end{array}\right)​110​101​011​abc​​→​100​010​001​21​(a+b−c)21​(a−b+c)21​(−a+b+c)​​

∎

הגדרה 2 (בת"ל מקסימלית ופורשת מינימלית)

יהא VVV מעל F\mathbb{F}F.

  • קבוצת וקטורים תקרא בת"ל מקסימלית אם היא בת"ל וכל וקטור ב-VVV שנוסיף לה יהפוך אותה לת"ל.
  • קבוצת וקטורים תקרא פורשת מינימלית אם היא פורשת את VVV וכל וקטור שנוריד ממנה יגרום לה להפסיק לפרוש את VVV.
    (באופן שקול, היא לא מכילה ממש קבוצה פורשת)
דוגמה

{(100),(011),(001)}\left\{\begin{pmatrix}1\\0\\0\end{pmatrix},\begin{pmatrix}0\\1\\1\end{pmatrix},\begin{pmatrix}0\\0\\1\end{pmatrix}\right\}⎩⎨⎧​​100​​,​011​​,​001​​⎭⎬⎫​ היא בת"ל מקסימלית שכן כל וקטור שנוסיף לה יהפוך אותה לת"ל בנוסף, היא גם פורשת מינימלית, שכן אם נוריד וקטור היא תפסיק להיות פורשת.

משפט

יהא VVV מ"ו. התנאים הבאים שקולים:

  1. BBB בסיס.
  2. BBB קבוצה פורשת מינימלית.
  3. BBB קבוצה בת"ל מקסימלית.

הוכחה:
(1) ⇐ (2): נתון כי BBB בסיס ולכן היא בפרט פורשת את VVV. צ"ל שכל תת קבוצה ממש שלה לא פורשת.
נניח בשלילה שקיימת תת-קבוצה A⊂BA \subset BA⊂B שפורשת את VVV.
כיוון ש-AAA תת-קבוצה ממש של BBB, קיים v‾∈B∖A\underline{v} \in B \setminus Av​∈B∖A. כיוון ש-AAA פורשת את VVV, אזי v‾∈sp(A)\underline{v}\in sp(A)v​∈sp(A) ולכן הקבוצה A∪{v‾}⊆BA \cup \left\{ \underline{v} \right\}\subseteq BA∪{v​}⊆B החא קבוצה ת"ל, אבל אז גם BBB תהא קבוצה ת"ל, בסתירה לכך ש-BBB בסיס.
(2) ⇐ (3): נתון כי BBB פורשת מינימלית וצ"ל כי היא בת"ל מקסימלית.
ראשית, נניח ש-BBB ת"ל. אזי קיים וקטור v‾∈B\underline{v} \in Bv​∈B שהוא צ"ל של האחרים ולכן גם B∖{v‾}B \setminus \left\{ \underline{v} \right\}B∖{v​} היא קבוצה פרשת בסתירה למינימליות של BBB.
כעת, נניח כי BBB איננה בת"ל מקסימלית, כלומר, קיים v‾∈V∖B\underline{v} \in V \setminus Bv​∈V∖B כך ש-B∪{v‾}B \cup \left\{ \underline{v} \right\}B∪{v​} גם בת"ל. זה אומר ש-v∉sp(B)v \not\in sp(B)v∈sp(B) בסתירה לכך ש-BBB פורשת.
(3) ⇐ (1): נניח ש-BBB בת"ל מקסימלית. צ"ל ש-BBB בסיס ⇐ צ"ל ש-BBB פורשת.
נניח בשלילה ש-BBB איננה פורשת. כלומר, קיים v‾∈V∖sp(B)\underline{v} \in V\setminus sp(B)v​∈V∖sp(B). בפרט, v‾∉sp(B)\underline{v} \not\in sp(B)v​∈sp(B) ולכן, לפי המשפט שהזכרנו קודם, B∪{v‾}B \cup \left\{ \underline{v} \right\}B∪{v​} בת"ל בסתירה לכך ש-BBB בת"ל מקסימלית. לכן, BBB פורשת ובת"ל ⇐ BBB בסיס.
∎

משפט

יהא VVV מ"ו נוצר סופית כך ש-V≠{0}V\neq \left\{ 0 \right\}V={0} אזי קיים ל-VVV בסיס.

הוכחה:

ברור\R{\text{ברור}}ברור

הסבר: אם AAA פורשת מינימלית, היא בסיס וסיימנו. אם לא, ניתן להשמיט איבר אחד מ-AAA ולבדוק האם היא עדיין פורשת. אם הקבוצה החדשה פורשת מינמלית סיימנו, אחרת, נמשיך עד שנקבל קבוצה פורשת מינימלית.
∎

משפט

יהי VVV מ"ו נוצר סופית.
כל קבוצה בת"ל במ"ו VVV ניתן להשלים לבסיס של VVV.

הוכחה של החברה:
נקח קבוצת וקטורים בת"ל AAA נתונה. אם היא בת"ל מקסימלית - סיימנו.
אם לא, נקח וקטור שהוא לא צ"ל של הוקטורים הללו, נצרף אותו ואז נקבל קבוצה בת"ל בעלת וקטור אחד יותר וככה נמשיך עד לקבלת קבוצה בת"ל מקסימלית.
למה יש וקטור כזה? כי היא לא בסיס ובפרט לא פורשת.
∎

מימד

הגדרה 3 (מימד)

מימד הוא מספר האיברים בבסיס.

נראה כי לכל הבסיסים של מרחב וקטורי אותו גודל.

הלמה של שטייניץ

למה (למת הההחלפה של שטייניץ)

יהא VVV מ"ו. תהא AAA קבוצה פורשת ו-BBB קבוצה בת"ל ⇐ ∣A∣≥∣B∣|A|\geq|B|∣A∣≥∣B∣
(כלומר, מספר האיברים בכל קבוצה פורשת גדול או שווה למספר האיברים בכל קבוצה בת"ל).

מסקנה

אם VVV נוצר סופית, אזי לכל 222 בסיסים, אותו מספר איברים.

הוכחה:
יהא VVV מ"ו נוצר סופית ויהיו B1,B2B_{1},B_{2}B1​,B2​ שני בסיסים שלו.
מחד B1B_{1}B1​ פורש ו-B2B_{2}B2​ בת"ל ולכן ∣B1∣≥∣B2∣|B_{1}|\geq |B_{2}|∣B1​∣≥∣B2​∣. מאידח, B2B_{2}B2​ פורש ו-B1B_{1}B1​ בת"ל ולכן, ∣B2∣≥∣B1∣|B_{2}|\geq |B_{1}|∣B2​∣≥∣B1​∣.
לכן, ∣B1∣=∣B2∣|B_{1}|=|B_{2}|∣B1​∣=∣B2​∣.
∎

הגדרה 4 (מימד)

יהא VVV מ"ו נוצר סופית. נסמן ב-dim⁡V\dim VdimV את גודלו של בסיס כלשהו של VVV.
נקרא לכך המימד של VVV. (dim⁡{0}=0\dim\left\{ 0 \right\}=0dim{0}=0)

נדגים את ההוכחה(של הלמה) על מקרה פרטי:
נניח כי A={w‾1,w‾2,w‾3}A=\left\{ \underline{w}_{1},\underline{w}_{2},\underline{w}_{3} \right\}A={w​1​,w​2​,w​3​} קבוצה סדורה פורשת ו-B={v‾1,v‾2,v‾3,v‾4}B=\left\{ \underline{v}_{1},\underline{v}_{2},\underline{v}_{3},\underline{v}_{4} \right\}B={v​1​,v​2​,v​3​,v​4​} קבוצה סדורה בת"ל. נראה כי זה לא יתכן.
נבנה קבוצה חדשה: A1={v‾1,w‾1,w‾2,w‾3}A_{1}=\left\{ \underline{v}_{1},\underline{w}_{1},\underline{w}_{2},\underline{w}_{3} \right\}A1​={v​1​,w​1​,w​2​,w​3​}. היא פורשת, שכן היא מכילה את AAA שהינה פורשת ותלויה ליניארית שכן v‾1\underline{v}_{1}v​1​ הוא צ"ל של האחרים(כי AAA פורשת).
לכן, יש ב-A1A_{1}A1​ איבר כלשהו שהוא צ"ל של קודמיו. לא יתכן כי זה v‾1\underline{v}_{1}v​1​ כי {v‾1}\left\{ \underline{v}_{1} \right\}{v​1​} בת"ל. (קודמיו זה הקבוצה הריקה ופירושו ש-{v‾1}\left\{ \underline{v}_{1} \right\}{v​1​} וקטור האפס)
לכן, זהו אחד מה-www-ים. נניח בה"כ כי w‾2\underline{w}_{2}w​2​ הוא צ"ל של קודמיו. נשמיט אותו ונגדיר קבוצה חדשה:

A2={v‾1,w‾1,w‾3}A_{2}=\left\{ \underline{v}_{1},\underline{w}_{1},\underline{w}_{3} \right\}A2​={v​1​,w​1​,w​3​}

אנו יודעים כי A2A_{2}A2​ היא קבוצה פורשת כי w‾2\underline{w}_{2}w​2​ צ"ל של האחרים.

A3={v‾1,v‾2,w‾1,w‾3}A_{3}=\left\{ \underline{v}_{1},\underline{v}_{2},\underline{w}_{1},\underline{w}_{3} \right\}A3​={v​1​,v​2​,w​1​,w​3​}

זוהי קבוצה פורשת שכן היא מכילה את A2A_{2}A2​ ובנוסף היא ת"ל כי הווקטור v‾2\underline{v}_{2}v​2​ הוא צ"ל של האחרים (כי A2A_{2}A2​ פורשת). לכן, יש ב-A3A_{3}A3​ איבר שהוא צ"ל של קודמיו. אלה אינם v‾1,v‾2\underline{v}_{1},\underline{v}_{2}v​1​,v​2​ שכן הם חלק מקבוצה בת"ל ולכן בת"ל. לכן, זהו אחד מה-www-ים.
נניח בה"כ כי w‾1\underline{w}_{1}w​1​ צ"ל של קודמיו. נשמיט אותו ונקבל:

A4={v‾1,v‾2,w‾3}A_{4}=\left\{ \underline{v}_{1},\underline{v}_{2},\underline{w}_{3} \right\}A4​={v​1​,v​2​,w​3​}

נקבל כי A4A_{4}A4​ פורשת. נגדיר:

A5={v‾1,v‾2,v‾3,w‾3}A_{5}=\left\{ \underline{v}_{1},\underline{v}_{2},\underline{v}_{3},\underline{w}_{3} \right\}A5​={v​1​,v​2​,v​3​,w​3​}

נקבל כי היא פורשת, שכן היא מכילה את A4A_{4}A4​. והיא ת"ל כי v‾3\underline{v}_{3}v​3​ צ"ל של האחרים. אז, יש בה איבר שהוא צ"ל של קודמיו. זה לא v‾1,v‾2,v‾3\underline{v}_{1},\underline{v}_{2},\underline{v}_{3}v​1​,v​2​,v​3​ כי הם בת"ל ולכן זה w‾3\underline{w}_{3}w​3​. נשמיט אותו ונקבל כי A6={v‾1,v‾2,v‾3}A_{6}=\left\{ \underline{v}_{1},\underline{v}_{2},\underline{v}_{3} \right\}A6​={v​1​,v​2​,v​3​} פורשת ובפרט v‾4\underline{v}_{4}v​4​ צ"ל של v‾1,v‾2,v‾3\underline{v}_{1},\underline{v}_{2},\underline{v}_{3}v​1​,v​2​,v​3​ וזו סתירה כי BBB בת"ל.
∎

משפט

יהא VVV מ"ו ממימד nnn (dim⁡V=n\dim V=ndimV=n) אזי

  1. בכל קבוצה בת"ל יש לכל היותר nnn איברים.
  2. בכל קבוצה פורשת יש לפחות nnn איברים.
  3. כל קבוצה בת"ל עם nnn איברים היא בסיס.
  4. כל קבוצה פורשת עם nnn איברים היא בסיס.

הוכחה:
(1) מכיוון ש-dim⁡V=n\dim V=ndimV=n, קיים ל-VVV בסיס בעל nnn איברים. בסיס זה הוא גם קבוצה פורשת ולכן, לכל קבוצה בת"ל יש לכל היותר nnn איברים לפי הלמה של שטייניץ.
(2) מכיוון ש-dim⁡V=n\dim V=ndimV=n, קיים ל-VVV בסיס בעל nnn איברים. בסיס זה הוא גם קבוצה בת"ל. לכן, בכל קבוצה פורשת יש לפחות nnn איברים לפי הלמה של שטייניץ.
(3) תהא BBB קבוצה בת"ל בעלת nnn איברים. לפי (1) היא בהכרח בת"ל מקסימלית ולכן בסיס.
(4) תהא BBB קבוצה פורשת בעלת nnn איברים. לפי (2) היא בהכרח פורשת מינימלית ולכן בסיס.
∎

כעת נוכיח את משפט 834 בפתוחה. יעלה ויבוא המשפט:

משפט

יהא VVV מ"ו ויהא WWW תת-מרחב של VVV. אזי, dim⁡W≤dim⁡V\dim W\leq \dim VdimW≤dimV ומתקיים שוויון ⇔ W=VW=VW=V.

הערה

בפרט, זה אומר ש-W⊂VW \subset VW⊂V ⇔ dim⁡W<dim⁡V\dim W<\dim VdimW<dimV.

הוכחה:
נסמן dim⁡V=n\dim V=ndimV=n ונניח בשלילה כי dim⁡W>n\dim W>ndimW>n. נקבל שקיים ל-WWW בסיס בעל יותר מ-nnn איברים. הבסיס של WWW הוא בת"ל והוא מוכל ב-VVV. קיבלנו שיש ב-VVV קבוצה בת"ל עם יותר מ-nnn איברים - סתירה למשפט הקודם.
כעת, נניח כי dim⁡W=n\dim W=ndimW=n. נקבל שהבסיס של WWW הוא בת"ל ועם nnn איברים. כיוון שהוא מוכל ב-VVV, לפי המשפט הקודם, זהו גם בסיס ל-VVV. נסמן את הבסיס BBB ונקבל כי W=sp(B)W=sp(B)W=sp(B) וגם V=sp(B)V=sp(B)V=sp(B) ולכן W=VW=VW=V.
הכיוון ההפוך: ברור. (אם W=VW=VW=V ⇐ dim⁡W=dim⁡V\dim W=\dim VdimW=dimV)
∎

תרגיל

נקח V=M(R)2×2V=M \underset{2\times2}{(\mathbb{R})}V=M2×2(R)​ ויהיו W={A∈V∣A=At}={A∈VA=(abbc)},U={A∈VA=(aa−ba+b)}W=\left\{ A \in V|A=A^t \right\}=\left\{ \begin{array}{c|c}A \in V& A=\begin{pmatrix}a&b\\b&c\end{pmatrix}\end{array} \right\},U=\left\{ \begin{array}{c|c}A \in V & A=\begin{pmatrix}a&a\\-b&a+b\end{pmatrix}\end{array} \right\}W={A∈V∣A=At}={A∈V​A=(ab​bc​)​},U={A∈V​A=(a−b​aa+b​)​}
מצאו בסיסים ומימד ל-U,W,U+W,U∩WU,W,U+W,U \cap WU,W,U+W,U∩W.

הוכחה:
נמצא בסיסים ומימדים ל-UUU ו-WWW. נמצא קבוצה פורשת ל-UUU:

U={A∈VA=(aa−ba+b)}={a(1101)+b(00−11)}=sp{(1101),(00−11)}U=\left\{ \begin{array}{c|c} A \in V & A=\begin{pmatrix} a & a \\ -b & a+b \end{pmatrix} \end{array} \right\}=\left\{ \begin{array}{c|c} a\begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}+b\begin{pmatrix} 0 & 0 \\ -1 & 1 \end{pmatrix} \end{array} \right\}=sp\left\{ \begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0 & 0 \\ -1 & 1 \end{pmatrix} \right\}U={A∈V​A=(a−b​aa+b​)​}={a(10​11​)+b(0−1​01​)​}=sp{(10​11​),(0−1​01​)}

הוקטורים לא פרופורציונליים(בדקו!) ולכן בת"ל ולכן, הם בסיס ל-UUU.
לכן, {(1101),(00−11)}\left\{ \begin{pmatrix}1&1\\0&1\end{pmatrix},\begin{pmatrix}0&0\\-1&1\end{pmatrix} \right\}{(10​11​),(0−1​01​)} בסיס ל-UUU ו-dim⁡U=2\dim U=2dimU=2.

W={(abbc)a,b,c∈R}={a(1000)+b(0110)+c(0001)a,b,c∈R}W=\left\{ \begin{array}{c|c} \begin{pmatrix} a & b \\ b & c \end{pmatrix} & a,b,c \in \mathbb{R} \end{array} \right\}=\left\{ \begin{array}{c|c} a\begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix}+b\begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{pmatrix}+c\begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix} & a,b,c \in \mathbb{R} \end{array} \right\}W={(ab​bc​)​a,b,c∈R​}={a(10​00​)+b(01​10​)+c(00​01​)​a,b,c∈R​} =sp{(1000),(0110),(0001)}=sp\left\{ \begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix} \right\}=sp{(10​00​),(01​10​),(00​01​)}

הקבוצה בת"ל (תרגיל) ולכן, בסיס ל-WWW ו-dim⁡W=3\dim W=3dimW=3.
נמצא את U+WU+WU+W:

U+W=sp{(1101),(00−11),(1000),(0110),(0001)}U+W=sp\left\{ \begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0 & 0 \\ -1 & 1 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix} \right\}U+W=sp{(10​11​),(0−1​01​),(10​00​),(01​10​),(00​01​)}

חיבור שלושת האמצעיים הינו הראשון ולכן נוכל להזדכות עליו(לא לעשות במבחן)

U+P=sp{(00−11),(1000),(0110),(0001)}U+P=sp\left\{ \begin{pmatrix} 0 & 0 \\ -1 & 1 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{pmatrix},\begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix} \right\}U+P=sp{(0−1​01​),(10​00​),(01​10​),(00​01​)}

הקבוצה פורשת וגם בת"ל (תרגיל).
נמצא U∩WU \cap WU∩W:
נקח v‾∈U∩W\underline{v} \in U \cap Wv​∈U∩W.
דרך א':

α(1101)+α2(00−11)=v‾=α3(1000)+α4(0110)+α5(0001)\alpha \begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}+\alpha_{2}\begin{pmatrix} 0 & 0 \\ -1 & 1 \end{pmatrix}=\underline{v}=\alpha_{3}\begin{pmatrix} 1 & 0 \\ 0 & 0 \end{pmatrix}+\alpha_{4}\begin{pmatrix} 0 & 1 \\ 1 & 0 \end{pmatrix}+\alpha_{5}\begin{pmatrix} 0 & 0 \\ 0 & 1 \end{pmatrix}α(10​11​)+α2​(0−1​01​)=v​=α3​(10​00​)+α4​(01​10​)+α5​(00​01​)

פותרים - בוחרים אגף ומוצאים את החיתוך.
דרך ב':
נמצא A=(aa−ba+b)A=\begin{pmatrix}a&a\\-b&a+b\end{pmatrix}A=(a−b​aa+b​) המקיימת:

(a−baa+b)=(aa−ba+b)\begin{pmatrix} a & -b \\ a & a+b \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} a & a \\ -b & a+b \end{pmatrix}(aa​−ba+b​)=(a−b​aa+b​)
הערה

יוסי מעדיף את דרך א' כי היא יותר בטוחה ודורשת פחות CPUCPUCPU במבחן.

{a=a−b=aa=−ba+b=a+b\begin{cases} a=a \\ -b=a \\ a=-b \\ a+b=a+b \end{cases}⎩⎨⎧​a=a−b=aa=−ba+b=a+b​

קיבלנו כי b=−ab=-ab=−a ולכן:

A={(aaa0)a∈R}=sp{(1110)}A=\left\{ \begin{array}{c|c} \begin{pmatrix} a & a \\ a & 0 \end{pmatrix} & a \in \mathbb{R} \end{array} \right\}=sp\left\{ \begin{pmatrix} 1 & 1 \\ 1 & 0 \end{pmatrix} \right\}A={(aa​a0​)​a∈R​}=sp{(11​10​)}

∎

הערה

יהי VVV מ"ו מעל F\mathbb{F}F.
אם dim⁡V=1\dim V=1dimV=1 אזי, כל sp{k}sp\left\{ k \right\}sp{k} כאשר k∈Fk \in \mathbb{F}k∈F הוא בסיס של VVV.

אם נחבר את שני המרחבים ("דמקה, דמקה, דמקה" - יוסי) אז נקבל את החיתוך ביניהם פעמיים - לכן, נצטרך לחסר אותו פעם אחת.

dim⁡(U+W)=dim⁡U+dim⁡W−dim⁡(U∩W)\dim(U+W)=\dim U+\dim W - \dim(U \cap W)dim(U+W)=dimU+dimW−dim(U∩W)

וזהו משפט המימדים הראשון.

משפט (משפט המימדים הראשון(לסכום ת"מ))

יהא VVV מ"ו נוצר סופית ו-U,WU,WU,W ת"מ של VVV. אזי:

dim⁡(U+W)=dim⁡U+dim⁡W−dim⁡(U∩W)\dim(U+W)=\dim U+\dim W-\dim(U \cap W)dim(U+W)=dimU+dimW−dim(U∩W)

הוכחה: ("proof חברה" - יוסי)
נסמן dim⁡U=n,dim⁡W=m,dim⁡(U∩W)=k\dim U=n,\dim W=m,\dim(U \cap W)=kdimU=n,dimW=m,dim(U∩W)=k. נרצה להראות כי dim⁡(U+W)=n+m−k\dim(U+W)=n+m-kdim(U+W)=n+m−k.
יהא {v‾1,…,v‾k}\left\{ \underline{v}_{1},\dots,\underline{v}_{k} \right\}{v​1​,…,v​k​} בסיס ל-U∩WU \cap WU∩W. נשלים אותו לבסיס של UUU:

{v‾1,…,v‾k,u‾k+1,u‾k+2,…,u‾n}\left\{ \underline{v}_{1},\dots,\underline{v}_{k},\underline{u}_{k+1},\underline{u}_{k+2},\dots,\underline{u}_{n} \right\}{v​1​,…,v​k​,u​k+1​,u​k+2​,…,u​n​}

ומאידך, נשלים אותו לבסיס של WWW:

{v‾1,…,v‾k,w‾k+1,w‾k+2,…,w‾m}\left\{ \underline{v}_{1},\dots,\underline{v}_{k},\underline{w}_{k+1},\underline{w}_{k+2},\dots,\underline{w}_{m} \right\}{v​1​,…,v​k​,w​k+1​,w​k+2​,…,w​m​}

נראה כי: B={v‾1,…,v‾k,u‾k+1,…,u‾n,w‾k+1,…,w‾m}B=\left\{ \underline{v}_{1},\dots,\underline{v}_{k},\underline{u}_{k+1},\dots,\underline{u}_{n},\underline{w}_{k+1},\dots,\underline{w}_{m} \right\}B={v​1​,…,v​k​,u​k+1​,…,u​n​,w​k+1​,…,w​m​} בסיס ל-U+WU+WU+W.

U+W=sp{v‾1,…,v‾k,…,u‾k+1,…,u‾n}+sp{v‾1,…,v‾k,w‾k+1,…,w‾m}U+W=sp\left\{ \underline{v}_{1},\dots,\underline{v}_{k},\dots,\underline{u}_{k+1},\dots,\underline{u}_{n} \right\}+sp\left\{ \underline{v}_{1},\dots,\underline{v}_{k},\underline{w}_{k+1},\dots,\underline{w}_{m} \right\}U+W=sp{v​1​,…,v​k​,…,u​k+1​,…,u​n​}+sp{v​1​,…,v​k​,w​k+1​,…,w​m​}

לפי משפט, U+W=spB={v‾1,…,v‾k,u‾k+1,…,u‾n,w‾k+1,…,w‾m}U+W=spB=\left\{ \underline{v}_{1},\dots,\underline{v}_{k},\underline{u}_{k+1},\dots,\underline{u}_{n},\underline{w}_{k+1},\dots,\underline{w}_{m} \right\}U+W=spB={v​1​,…,v​k​,u​k+1​,…,u​n​,w​k+1​,…,w​m​}.
נניח כי:

α1v‾1+⋯+αkv‾k+βk+1u‾k+1+⋯+βnu‾n+γk+1w‾k+1+⋯+γmw‾m=0‾\alpha_{1}\underline{v}_{1}+\dots+\alpha_{k}\underline{v}_{k}+\beta_{k+1}\underline{u}_{k+1}+\dots+\beta_{n}\underline{u}_{n}+\gamma_{k+1}\underline{w}_{k+1}+\dots+\gamma_{m}\underline{w}_{m}=\underline{0}α1​v​1​+⋯+αk​v​k​+βk+1​u​k+1​+⋯+βn​u​n​+γk+1​w​k+1​+⋯+γm​w​m​=0​ ⇓\Downarrow⇓ α1v‾1+⋯+αkv‾k+βk+1u‾k+1+⋯+βnu‾n⏟∈ U=−γk+1w‾k+1−⋯−γmw‾m⏟∈ W(∗)\underbrace{\alpha_{1}\underline{v}_{1}+\dots+\alpha_{k}\underline{v}_{k}+\beta_{k+1}\underline{u}_{k+1}+\dots+\beta_{n}\underline{u}_{n}}_{\in\ U}=\underbrace{-\gamma_{k+1}\underline{w}_{k+1}-\dots-\gamma_{m}\underline{w}_{m}}_{\in\ W} \qquad (*)∈ Uα1​v​1​+⋯+αk​v​k​+βk+1​u​k+1​+⋯+βn​u​n​​​=∈ W−γk+1​w​k+1​−⋯−γm​w​m​​​(∗)

לכן, שני האגפים ב-U∩WU \cap WU∩W. בפרט:

−γk+1w‾k+1−⋯−γmw‾m⏟∈ U∩W=δ1v‾1+⋯+δkv‾k\underbrace{-\gamma_{k+1}\underline{w}_{k+1}-\dots-\gamma_{m}\underline{w}_{m}}_{\in\ U \cap W}=\delta_{1}\underline{v}_{1}+\dots+\delta_{k}\underline{v}_{k}∈ U∩W−γk+1​w​k+1​−⋯−γm​w​m​​​=δ1​v​1​+⋯+δk​v​k​

נקבל כי:

δ1v‾1+⋯+δkv‾k+γk+1w‾k+1+⋯+γmw‾m=0‾\delta_{1}\underline{v}_{1}+\dots+\delta_{k}\underline{v}_{k}+\gamma_{k+1}\underline{w}_{k+1}+\dots+\gamma_{m}\underline{w}_{m}=\underline{0}δ1​v​1​+⋯+δk​v​k​+γk+1​w​k+1​+⋯+γm​w​m​=0​

אבל {v‾1,…,v‾k,w‾k+1,…,w‾m}\left\{ \underline{v}_{1},\dots,\underline{v}_{k},\underline{w}_{k+1},\dots,\underline{w}_{m} \right\}{v​1​,…,v​k​,w​k+1​,…,w​m​} בסיס של WWW ובפרט בת"ל ולכן: δ1=⋯=δk=γk+1=⋯=γm=0\delta_{1}=\dots=\delta_{k}=\gamma_{k+1}=\dots=\gamma_{m}=0δ1​=⋯=δk​=γk+1​=⋯=γm​=0.
נציב ב-(∗)(*)(∗) ונקבל כי:

α1v‾1+⋯+αkv‾k+βk+1u‾k+1+⋯+βnu‾n=0‾\alpha_{1}\underline{v}_{1}+\dots+\alpha_{k}\underline{v}_{k}+\beta_{k+1}\underline{u}_{k+1}+\dots+\beta_{n}\underline{u}_{n}=\underline{0}α1​v​1​+⋯+αk​v​k​+βk+1​u​k+1​+⋯+βn​u​n​=0​

אבל, {v‾1,…,v‾k,u‾k+1,…,u‾n}\left\{ \underline{v}_{1},\dots,\underline{v}_{k},\underline{u}_{k+1},\dots,\underline{u}_{n} \right\}{v​1​,…,v​k​,u​k+1​,…,u​n​} בסיס של UUU ובפרט, בת"ל ולכן:

α1=⋯=αk=βk+1=⋯=βn=0\alpha_{1}=\dots=\alpha_{k}=\beta_{k+1}=\dots=\beta_{n}=0α1​=⋯=αk​=βk+1​=⋯=βn​=0

∎

תרגיל

יהא VVV מ"ו נוצר סופית ויהיו U1,U2,WU_{1},U_{2},WU1​,U2​,W ת"מ של VVV כך ש:

  1. מתקיים V=U1⊕U2V=U_{1} \oplus U_{2}V=U1​⊕U2​
  2. מתקיים U1∩W={0‾}U_{1} \cap W=\left\{ \underline{0} \right\}U1​∩W={0​}

הוכיחו כי dim⁡W≤dim⁡U2\dim W\leq \dim U_{2}dimW≤dimU2​.

הוכחה:
לפי משפט, U1+W⊆V=U1+U2U_{1}+W \subseteq V=U_{1}+U_{2}U1​+W⊆V=U1​+U2​ ⇐ לפי משפט, dim⁡(U1+W)≤dim⁡(U1+U2)\dim(U_{1}+W)\leq \dim(U_{1}+U_{2})dim(U1​+W)≤dim(U1​+U2​). ⇐ לפי משפט המימדים:

dim⁡U1+dim⁡W−dim⁡(U1∩W)⏟=0לפי נתון≤dim⁡U1+dim⁡U2−dim⁡(U1∩U2)⏟=0לפי סכום ישר\dim U_{1}+\dim W-\underbrace{\dim(U_{1}\cap W)}_{\begin{matrix} =0 \\ \R{\text{לפי נתון}} \end{matrix}}\leq \dim U_{1}+\dim U_{2}-\underbrace{\dim(U_{1} \cap U_{2})}_{\begin{matrix} =0 \\ \R{\text{לפי סכום ישר}} \end{matrix}}dimU1​+dimW−=0לפי נתון​dim(U1​∩W)​​≤dimU1​+dimU2​−=0לפי סכום ישר​dim(U1​∩U2​)​​

∎

מימדים ומטריצות

מסקנה (תזכורת)

row(A)=מרחב השורותשל מטריצה A=אוסף כל הצ"לשל השורות של Arow(A)=\begin{matrix} \R{\text{מרחב השורות}} \\ \R{\text{של מטריצה A}} \end{matrix}=\begin{matrix} \R{\text{אוסף כל הצ"ל}} \\ \R{\text{של השורות של A}} \end{matrix}row(A)=מרחב השורותשל מטריצה A​=אוסף כל הצ"לשל השורות של A​
  1. A,BA,BA,B שקולות שורה ⇐ row(A)=row(B)row(A)=row(B)row(A)=row(B)
  2. A,BA,BA,B שקולות שורה ⇐ שורות של AAA בת"ל ⇔ שורות של BBB בת"ל.
  3. שורות שונות מאפס של מטריצה מדורגת - בת"ל.
  4. מספר השורות השונות מאפס של מטריצה מדורגת של המטריצה AAA נקרא הדרגה של AAA.

משפט

dim⁡(row(A))=r(A)\dim(row(A))=r(A)dim(row(A))=r(A)

הוכחה:

ברור\R{\text{ברור}}ברור

הסבר: r(A)r(A)r(A) הוא מספר השורות השונות מאפס לאחר הדירוג וזהו בדיוק בסיס למרחב השורות של AAA.
∎

משפט

מימד מרחב השורות של AAA === מימד מרחב העמודות של AAA === דרגה של AAA.

דוגמה

A=(123456789101112)A=\begin{pmatrix}1&2&3&4\\5&6&7&8\\9&10&11&12\end{pmatrix}A=​159​2610​3711​4812​​ row(A)=sp{(1234),(5678),(9101112)}row(A)=sp\left\{ \begin{pmatrix}1\\2\\3\\4\end{pmatrix},\begin{pmatrix}5\\6\\7\\8\end{pmatrix},\begin{pmatrix}9\\10\\11\\12\end{pmatrix} \right\}row(A)=sp⎩⎨⎧​​1234​​,​5678​​,​9101112​​⎭⎬⎫​ col(A)=sp{(159),(2610),(3711),(4812)}col(A)=sp\left\{ \begin{pmatrix}1\\5\\9\end{pmatrix},\begin{pmatrix}2\\6\\10\end{pmatrix},\begin{pmatrix}3\\7\\11\end{pmatrix},\begin{pmatrix}4\\8\\12\end{pmatrix} \right\}col(A)=sp⎩⎨⎧​​159​​,​2610​​,​3711​​,​4812​​⎭⎬⎫​ (123456789101112)⟶(123401230000)\begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 & 4 \\ 5 & 6 & 7 & 8\\ 9 & 10 & 11 & 12 \end{pmatrix}\longrightarrow \begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 & 4 \\ 0 & 1 & 2 & 3 \\ 0 & 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}​159​2610​3711​4812​​⟶​100​210​320​430​​
משפט

r(A)=r(At)r(A)=r(A^t)r(A)=r(At)

הוכחה:
תהא BBB מטריצה m×nm\times nm×n מדרגה rrr. אזי, dim⁡(row(A))=r\dim(row(A))=rdim(row(A))=r.
לכן, יש rrr שורות {s1,…,sr}\left\{ s_{1},\dots,s_{r} \right\}{s1​,…,sr​} שהן בסיס ל-row(A)row(A)row(A).
בפרט, כל שורה של BBB היא צ"ל של s1,…,srs_{1},\dots,s_{r}s1​,…,sr​. נסמן את שורות BBB ב-R1,…,RmR_{1},\dots,R_{m}R1​,…,Rm​ ונקבל שקיימים סקלרים כך ש:

(∗){R1=α11s1+α12s2+⋯+α1rsrR2=α21s1+α22s2+⋯+α2rsr⋮Rm=αm1s1+αm2s2+⋯+αmrsr(*)\begin{cases} R_{1}=\alpha_{11}s_{1}+\alpha_{12}s_{2}+\dots+\alpha_{1r}s_{r} \\ R_{2}=\alpha_{21}s_{1}+\alpha_{22}s_{2}+\dots+\alpha_{2r}s_{r} \\ \vdots \\ R_{m}=\alpha_{m1}s_{1}+\alpha_{m2}s_{2}+\dots+\alpha_{mr}s_{r} \end{cases}(∗)⎩⎨⎧​R1​=α11​s1​+α12​s2​+⋯+α1r​sr​R2​=α21​s1​+α22​s2​+⋯+α2r​sr​⋮Rm​=αm1​s1​+αm2​s2​+⋯+αmr​sr​​

נסמן:

s1=(s11,s12,…,s1n)⋮sr=(sr1,sr2,…,srn)R1=(b11,b12,…,b1n)⋮Rm=(bm1,bm2,…,bmn)\begin{matrix} \begin{matrix} s_{1}=(s_{11},s_{12},\dots,s_{1n}) \\ \vdots \\ s_{r}=(s_{r1},s_{r2},\dots,s_{rn}) \end{matrix} & \begin{matrix} R_{1}=(b_{11},b_{12},\dots,b_{1n}) \\ \vdots \\ R_{m}=(b_{m1},b_{m2},\dots,b_{mn}) \end{matrix} \end{matrix}s1​=(s11​,s12​,…,s1n​)⋮sr​=(sr1​,sr2​,…,srn​)​​R1​=(b11​,b12​,…,b1n​)⋮Rm​=(bm1​,bm2​,…,bmn​)​​

נציב ב-(∗)(*)(∗) ונקבל:

(bn,b12,…,b1n)=α11(s11,s12,…,s1n)+⋯+α1r(sr1,sr2,…,srn)⋮(bm1,bm2,…,bmn)=αm1(s11,s12,…,s1m)+⋯+αmr(sr1,sr2,…,srn)\begin{matrix} (b_{n},b_{12},\dots,b_{1n})=\alpha_{11}(s_{11},s_{12},\dots,s_{1n})+\dots+\alpha_{1r}(s_{r1},s_{r2},\dots,s_{rn}) \\ \vdots \\ (b_{m1},b_{m2},\dots,b_{mn})=\alpha_{m1}(s_{11},s_{12},\dots,s_{1m})+\dots+\alpha_{mr}(s_{r1},s_{r2},\dots,s_{rn}) \end{matrix}(bn​,b12​,…,b1n​)=α11​(s11​,s12​,…,s1n​)+⋯+α1r​(sr1​,sr2​,…,srn​)⋮(bm1​,bm2​,…,bmn​)=αm1​(s11​,s12​,…,s1m​)+⋯+αmr​(sr1​,sr2​,…,srn​)​

נקבל כי:

c1העמודה השמאליתביותר של B=(b11b21⋮bm1)=(α11s11+⋯+α1rsr1α21s11+⋯+α2rsr1⋮αm1s11+⋯+αmrsr1)\underset{\begin{matrix} \R{\text{העמודה השמאלית}} \\ \R{\text{ביותר של B}} \end{matrix}}{c_{1}}=\begin{pmatrix} b_{11} \\ b_{21} \\ \vdots \\ b_{m1} \end{pmatrix}=\begin{pmatrix} \alpha_{11}s_{11}+\dots+\alpha_{1r}s_{r1} \\ \alpha_{21}s_{11}+\dots+\alpha_{2r}s_{r1} \\ \vdots \\ \alpha_{m1}s_{11}+\dots+\alpha_{mr}s_{r1} \end{pmatrix}העמודה השמאליתביותר של B​c1​​=​b11​b21​⋮bm1​​​=​α11​s11​+⋯+α1r​sr1​α21​s11​+⋯+α2r​sr1​⋮αm1​s11​+⋯+αmr​sr1​​​ =s11(α11α21⋮αm1)↓v‾1+s21(α12α22⋮αm2)↓v‾2+⋯+sr1(α1rα2r⋮αmr)=s_{11}\underset{\begin{matrix} \downarrow \\ \underline{v}_{1} \end{matrix}}{\begin{pmatrix} \alpha_{11} \\ \alpha_{21} \\ \vdots \\ \alpha_{m1} \end{pmatrix}}+s_{21}\underset{\begin{matrix} \downarrow \\ \underline{v}_{2} \end{matrix}}{\begin{pmatrix} \alpha_{12} \\ \alpha_{22} \\ \vdots \\ \alpha_{m2} \end{pmatrix}}+\dots+s_{r1}\begin{pmatrix} \alpha_{1r} \\ \alpha_{2r} \\ \vdots \\ \alpha_{mr} \end{pmatrix}=s11​↓v​1​​​α11​α21​⋮αm1​​​​+s21​↓v​2​​​α12​α22​⋮αm2​​​​+⋯+sr1​​α1r​α2r​⋮αmr​​​

כלומר, העמודה הראשונה של BBB היא צ"ל של v‾1,…,v‾r\underline{v}_{1},\dots ,\underline{v}_{r}v​1​,…,v​r​.
באופן דומה, נקבל כי:

ci=(b1ib2i⋮bmi)=s1i(α11α21⋮αm1)+⋯+sri(α1rα2r⋮αmr)c_{i}=\begin{pmatrix} b_{1i} \\ b_{2i} \\ \vdots \\ b_{mi} \end{pmatrix}=s_{1i}\begin{pmatrix} \alpha_{11} \\ \alpha_{21} \\ \vdots \\ \alpha_{m1} \end{pmatrix}+\dots+s_{ri}\begin{pmatrix} \alpha_{1r} \\ \alpha_{2r} \\ \vdots \\ \alpha_{mr} \end{pmatrix}ci​=​b1i​b2i​⋮bmi​​​=s1i​​α11​α21​⋮αm1​​​+⋯+sri​​α1r​α2r​⋮αmr​​​

כלומר, כל עמודה של iii כלשהי של BBB היא גם צ"ל של v‾1,…v‾r\underline{v}_{1},\dots \underline{v}_{r}v​1​,…v​r​.
כלומר, {v‾1,…,v‾r}\left\{ \underline{v}_{1},\dots,\underline{v}_{r} \right\}{v​1​,…,v​r​} פורשת את col(B)col(B)col(B). לכן, dim⁡(col(B))≤r=dim⁡(row(B))\dim(col(B))\leq r=\dim(row(B))dim(col(B))≤r=dim(row(B)).
מאידך, dim⁡(col(B))=dim(row(Bt))\dim(col(B))=dim(row(B^t))dim(col(B))=dim(row(Bt)) ולכן, dim⁡(row(Bt))≤dim⁡(row(B))\dim(row(B^t))\leq \dim(row(B))dim(row(Bt))≤dim(row(B)).
זה נכון לכל מטריצה BBB ולכן גם dim⁡(row(Bt)t)≤dim⁡(row(Bt))\dim(row(B^t)^t)\leq \dim (row(B^t))dim(row(Bt)t)≤dim(row(Bt)) ולכן: dim⁡(row(B))=dim⁡(row(Bt))\dim(row(B))=\dim(row(B^t))dim(row(B))=dim(row(Bt)) ולכן, לפי משפט:

r(B)=r(Bt)r(B)=r(B^t)r(B)=r(Bt)

∎

מסקנה (מהמשפט)

תהא AAA מטריצה מסדר m×nm\times nm×n אזי: r(A)≤min⁡{m,n}r(A)\leq \min\left\{ m,n \right\}r(A)≤min{m,n}.
יהיו שתי מטריצות A∈Fm×n,B∈Fn×kA \in \mathbb{F}^{m\times n},B \in \mathbb{F}^{n\times k}A∈Fm×n,B∈Fn×k אזי:

r(AB)≤min⁡{r(A),r(B)}r(AB)\leq \min\left\{ r(A),r(B) \right\}r(AB)≤min{r(A),r(B)}
משפט

מימד מרחב השורות של מטריצה AAA = מימד מרחב העמודות של מטריצה AAA = דרגה של המטריצה AAA.
לפי מסקנה 0,1. \qquad \qquad \qquad מכיוון ש-r(A)≤min⁡{m,n}r(AB)≤min⁡{r(A),r(B)}\begin{matrix}r(A)\leq \min\left\{ m,n \right\}\\ r(AB)\leq \min\left\{ r(A),r(B) \right\}\end{matrix}r(A)≤min{m,n}r(AB)≤min{r(A),r(B)}​ כאשר AAA מסדר m×nm \times nm×n.

הוכחה: של מסקנה (1)
ראינו כי

col(AB)⊆col(A)row(AB)⊆row(B)  ⟹  dim⁡col(AB)≤dim⁡col(A)dim⁡row(AB)≤dim⁡row(B)\begin{matrix} col(AB) \subseteq col(A) \\ row(AB) \subseteq row(B) \end{matrix} \implies \begin{matrix} \dim col(AB)\leq \dim col(A) \\ \dim row(AB)\leq \dim row(B) \end{matrix} col(AB)⊆col(A)row(AB)⊆row(B)​⟹dimcol(AB)≤dimcol(A)dimrow(AB)≤dimrow(B)​   ⟹  r(AB)≤r(A)r(AB)≤r(B)  ⟹  r(AB)≤min⁡{r(A),r(B)}\implies \begin{matrix} r(AB)\leq r(A) \\ r(AB) \leq r(B) \end{matrix} \implies r(AB)\leq \min\left\{ r(A),r(B) \right\}⟹r(AB)≤r(A)r(AB)≤r(B)​⟹r(AB)≤min{r(A),r(B)}

∎

סיפורים לחנוכה

(123456789)x‾=0‾\begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix}\underline{x}=\underline{0}​147​258​369​​x​=0​ (123456789)→(10−1012000)\begin{pmatrix} 1 & 2 & 3 \\ 4 & 5 & 6 \\ 7 & 8 & 9 \end{pmatrix}\to \begin{pmatrix} 1 & 0 & -1 \\ 0 & 1 & 2 \\ 0 & 0 & 0 \end{pmatrix}​147​258​369​​→​100​010​−120​​ n−r(A)=מס’ דרגות החופש=מימד מרחב הפתרוניםn-r(A)=\R{\text{מס' דרגות החופש=מימד מרחב הפתרונים}}n−r(A)=מס’ דרגות החופש=מימד מרחב הפתרונים

חזרה לפורמליות

משפט

תהא Ax‾=0‾A\underline{x}=\underline{0}Ax​=0​ מערכת משוואות הומוגנית עם nnn נעלמים (=מספר העמודות של AAA)

P(A)={x‾∈Fn∣Ax‾=0‾}P(A)=\left\{ \underline{x} \in \mathbb{F}^n|A\underline{x}=\underline{0} \right\}P(A)={x​∈Fn∣Ax​=0​}

(מרחב הפתרונים של Ax‾=0‾A\underline{x}=\underline{0}Ax​=0​ - מרחב האפס)
אזי:

dim⁡P(A)=n−r(A)\dim P(A)=n-r(A)dimP(A)=n−r(A)
הערה

r(A)+dim⁡P(A)=nr(A)+\dim P(A)=nr(A)+dimP(A)=n

הוכחה:
נסמן k=n−r(A)k=n-r(A)k=n−r(A).
ראינו שבמקרה כזה מספר דרגות החופש הוא kkk. לכן, ישנם kkk נעלמים אותם ניתן לבחור שרירותית. נסמנם: y1,y2,…,yky_{1},y_{2},\dots,y_{k}y1​,y2​,…,yk​. נסמן את יתר הנעלמים ב-yk+1,…,yny_{k+1},\dots,y_{n}yk+1​,…,yn​. (שינינו את הסדר של המשתנים המקוריים)
לכן, פתרון המערכת הוא מהצורה:

(y1y2⋮ykα11y1+α12y2+⋯+α1kyk⋮αn−k,1y1+αn−k,2y2+⋯+αn−k,kyk)=y1(100⋮0∗⋮∗)+y2(010⋮0∗⋮∗)+⋯+yk(00⋮01∗⋮∗)\begin{pmatrix} y_{1} \\ y_{2} \\ \vdots \\ y_{k} \\ \alpha_{11}y_{1}+\alpha_{12}y_{2}+\dots+\alpha_{1k}y_{k} \\ \vdots \\ \alpha_{n-k,1}y_{1}+\alpha_{n-k,2}y_{2}+\dots+\alpha_{n-k,k}y_{k} \end{pmatrix}=y_{1}\begin{pmatrix} 1 \\ 0 \\ 0 \\ \vdots \\ 0 \\ * \\ \vdots \\ * \end{pmatrix}+y_{2}\begin{pmatrix} 0 \\ 1 \\ 0 \\ \vdots \\ 0 \\ * \\ \vdots \\ * \end{pmatrix}+\dots+y_{k}\begin{pmatrix} 0 \\ 0 \\ \vdots \\ 0 \\ 1 \\ * \\ \vdots \\ * \end{pmatrix}​y1​y2​⋮yk​α11​y1​+α12​y2​+⋯+α1k​yk​⋮αn−k,1​y1​+αn−k,2​y2​+⋯+αn−k,k​yk​​​=y1​​100⋮0∗⋮∗​​+y2​​010⋮0∗⋮∗​​+⋯+yk​​00⋮01∗⋮∗​​

("ועוד לילילירקרקרק" - יוסי)
אנו יודעים כי {v‾1,v‾2,…,v‾k}\left\{ \underline{v}_{1},\underline{v}_{2},\dots,\underline{v}_{k} \right\}{v​1​,v​2​,…,v​k​} פורשים את P(A)P(A)P(A). נראה כי הם בת"ל:

(100…0∗…∗010…0∗…∗⋮000…1∗…∗)→המטריצה מדורגתולכן הווקטורים בת"ל\begin{pmatrix} 1 & 0 & 0 & \dots & 0 & * & \dots & * \\ 0 & 1 & 0 & \dots & 0 & * & \dots & * \\ & \vdots \\ 0 & 0 & 0 & \dots & 1 & * & \dots & * \end{pmatrix} \to \begin{matrix} \R{\text{המטריצה מדורגת}} \\ \R{\text{ולכן הווקטורים בת"ל}} \end{matrix}​100​01⋮0​000​………​001​∗∗∗​………​∗∗∗​​→המטריצה מדורגתולכן הווקטורים בת"ל​

לכן, זהו בסיס ולכן dim⁡P(A)=n−r(A)\dim P(A)=n-r(A)dimP(A)=n−r(A) שהוא מספר השורות של המטריצה הנ"ל.
∎

מסקנה

תהא A∈Fm×nA \in \mathbb{F}^{m\times n}A∈Fm×n.
אם Av‾=0‾A\underline{v}=\underline{0}Av​=0​ לכל v‾∈Fn\underline{v} \in \mathbb{F}^nv​∈Fn אזי A=0A=0A=0.

הוכחה:

ברור\R{ברור}ברור

אם כל v‾∈Fn\underline{v}\in \mathbb{F}^nv​∈Fn הוא פתרון של Ax‾=0‾A\underline{x}=\underline{0}Ax​=0​ אזי, מרחב הפתרונים הוא כל Fn\mathbb{F}^nFn ומימדו nnn.
מהמשפט נקבל כי n−r(A)=nn-r(A)=nn−r(A)=n ⇐ r(A)=0r(A)=0r(A)=0 ⇐ A=0A=0A=0.
∎

מסקנה (מהמסקנה)

יהיו A,B∈Fm×nA,B \in \mathbb{F}^{m\times n}A,B∈Fm×n.
אם Av‾=Bv‾A\underline{v}=B\underline{v}Av​=Bv​ לכל v‾∈Fn\underline{v} \in \mathbb{F}^nv​∈Fn אזי A=BA=BA=B.

הוכחה:

ברור\R{ברור}ברור

על פי המסקנה הקודמת, כיוון ש-Av‾=Bv‾A\underline{v}=B\underline{v}Av​=Bv​ נקבל כי (A−B)v‾=0‾(A-B)\underline{v}=\underline{0}(A−B)v​=0​ לכל v‾∈Fn\underline{v} \in \mathbb{F}^nv​∈Fn. לכן, A−B=0A-B=0A−B=0 ⇐ A=BA=BA=B.
∎