חזור לתיקייה: גליונות

גליון 5

חיפוש בתיקיה
Ctrl K
לחץ כאן או הקש Ctrl K כדי לחפש בכל התיקיה
  • תרגיל 1
  • תרגיל 2
  • תרגיל 3
  • תרגיל 4

גליון 5

01040032

חשבון אינפיניטסימלי 2מ'

רשימות הרצאה לקריאה בשבת

גליון 5

הופק מתוך תקיית התואר של שקד

uni-folder.vercel.app

תרגיל 1

תרגיל (1 [א])

תהי f(x)f(x)f(x) מוגדרת על [−1,1][-1,1][−1,1] וגזירה ב-x=0x=0x=0. מתקיים: f(0)=0f(0)=0f(0)=0 וכן f′(0)≠0f'(0)\neq 0f′(0)=0. הוכיחו:

מתבדר  ∑n=2∞f(1nln⁡n)\R{\text{מתבדר}}\; \sum_{n=2}^\infty f\left( \frac{1}{n\ln n} \right)מתבדרn=2∑∞​f(nlnn1​)

הוכחה:
נתון כי fff גזירה ב-000 ולכן, ע"פ הגדרת הנגזרת, ישנה סביבה של fff בה fff רציפה.
נתון כי f′(0)≠0f'(0)\neq 0f′(0)=0 ולכן, לפי מסקנות לגרנז', בסביבה זו fff עולה/יורדת.
נניח בה"כ כי fff עולה ולכן, לאור שנתון f(0)=0f(0)=0f(0)=0 מתקיים f(x)>0f(x)>0f(x)>0 לכל x>0x>0x>0 בסביבה. (אם fff יורדת אז נגדיר −f-f−f ואז הכל יהיה אותו הדבר)
לפי הגדרת הנגזרת מתקיים:

lim⁡x→0f(x)x≠↓נתון0\lim_{ x \to 0 } \frac{f(x)}{x} \underset{\begin{matrix} \downarrow \\ \R{\text{נתון}} \end{matrix}}{\neq} 0 x→0lim​xf(x)​↓נתון​=​0

לכן, לפי היינה, לכל סדרה xn⟶n→∞0x_{n}\underset{n\to \infty}{\longrightarrow}0xn​n→∞⟶​0 מתקיים f(xn)xn⟶n→∞0\frac{f(x_{n})}{x_{n}}\cancel{ \underset{n\to \infty}{\longrightarrow} } 0xn​f(xn​)​n→∞⟶​0.
הסדרה 1nln⁡n⟶n→∞0\frac{1}{n\ln n}\underset{n\to \infty}{\longrightarrow}0nlnn1​n→∞⟶​0 ולכן f(1nln⁡n)1nln⁡n⟶n→∞0\frac{f\left( \frac{1}{n\ln n} \right)}{\frac{1}{n\ln n}}\cancel{ \underset{n\to \infty}{\longrightarrow} } 0nlnn1​f(nlnn1​)​n→∞⟶​0.
לפי מבחן האינטגרל נוכל להוכיח כי ∑1nln⁡n\sum \frac{1}{n\ln n}∑nlnn1​ מתבדר (תרגיל!)

לכן, לפי מבחן ההשוואה הגבולי, ∑n=2∞f(1nln⁡n)\displaystyle \sum_{n=2}^\infty f\left( \frac{1}{n\ln n} \right)n=2∑∞​f(nlnn1​) מתבדר.
∎

תרגיל (1 [ב])

תהי f(x)f(x)f(x) מוגדרת על [−1,1][-1,1][−1,1] וגזירה ב-x=0x=0x=0. מתקיים: f(0)=(0)f(0)=(0)f(0)=(0) וכן f′(0)≠0f'(0)\neq 0f′(0)=0. הוכיחו:

מתכנס  ∑n=2∞f(1n2)\R{\text{מתכנס}}\; \sum_{n=2}^\infty f\left( \frac{1}{n^2} \right)מתכנסn=2∑∞​f(n21​)

הוכחה:
נתון כי fff גזירה ב-000 ולכן, ע"פ הגדרת הנגזרת, ישנה סביבה של fff בה fff רציפה.
נתון כי f′(0)≠0f'(0)\neq 0f′(0)=0 ולכן, לפי מסקנות לגרנז', בסביבה זו fff עולה/יורדת.
נניח בה"כ כי fff עולה ולכן, לאור שנתון f(0)=0f(0)=0f(0)=0 מתקיים f(x)>0f(x)>0f(x)>0 לכל x>0x>0x>0 בסביבה. (אם fff יורדת אז נגדיר −f-f−f ואז הכל יהיה אותו הדבר)
לפי הגדרת הנגזרת מתקיים:

lim⁡x→0f(x)x≠↓נתון0\lim_{ x \to 0 } \frac{f(x)}{x} \underset{\begin{matrix} \downarrow \\ \R{\text{נתון}} \end{matrix}}{\neq} 0 x→0lim​xf(x)​↓נתון​=​0

לכן, לפי היינה, לכל סדרה xn⟶n→∞0x_{n}\underset{n\to \infty}{\longrightarrow}0xn​n→∞⟶​0 מתקיים f(xn)xn⟶n→∞0\frac{f(x_{n})}{x_{n}}\cancel{ \underset{n\to \infty}{\longrightarrow} } 0xn​f(xn​)​n→∞⟶​0.
הסדרה 1n2⟶n→∞0\frac{1}{n^2}\underset{n\to \infty}{\longrightarrow}0n21​n→∞⟶​0 ולכן f(1n2)1n2⟶n→∞0\frac{f\left( \frac{1}{n^2} \right)}{\frac{1}{n^2}}\cancel{ \underset{n\to \infty}{\longrightarrow} } 0n21​f(n21​)​n→∞⟶​0.
לפי מסקנה, ∑1n2\sum \frac{1}{n^2}∑n21​ מתכנס ולכן, לפי מבחן ההשוואה הגבולי, ∑n=2∞f(1n2)\displaystyle \sum_{n=2}^\infty f\left( \frac{1}{n^2} \right)n=2∑∞​f(n21​) מתכנס.
∎

תרגיל 2

תרגיל (2 [א])

הוכיחו כי

π2≤∑n=0∞1n2+1≤π2+1\frac{\pi}{2}\leq \sum_{n=0}^\infty \frac{1}{n^2+1}\leq \frac{\pi}{2}+12π​≤n=0∑∞​n2+11​≤2π​+1

הדרכה: ניתן להעזר באינטגרל ∫0∞11+x2dx\displaystyle \int_{0}^\infty \frac{1}{1+x^2}dx0∫∞​1+x21​dx.

הוכחה:
נגדיר f(x)=11+x2f(x)=\frac{1}{1+x^2}f(x)=1+x21​ ואז:

∑n=0∞1n2+1=∑n=0∞f(n)=lim⁡M→∞∑n=0Mf(n)\sum_{n=0}^\infty \frac{1}{n^2+1}=\sum_{n=0}^\infty f(n)=\lim_{ M \to \infty } \sum_{n=0}^M f(n)n=0∑∞​n2+11​=n=0∑∞​f(n)=M→∞lim​n=0∑M​f(n)

לפי הגדרת סכומי דרבו עליונים ותחתונים מתקיים:

∀M∈N:  ∫0Nf(x)dx≤∑n=1Mf(n−1)⋅Δxi1=∑n=0M−1f(n)=∑n=0Mf(n)−f(M)\forall M \in \mathbb{N}:\; \int_{0}^N f(x)dx \leq \sum_{n=1}^M f(n-1)\cdot \underbracket{\Delta x_{i}}_{1}=\sum_{n=0}^{M-1} f(n)=\sum_{n=0}^M f(n)-f(M)∀M∈N:0∫N​f(x)dx≤n=1∑M​f(n−1)⋅1Δxi​​=n=0∑M−1​f(n)=n=0∑M​f(n)−f(M) ∀M∈N:  ∫0Mf(x)dx≥∑n=1Mf(n)⋅Δxi1=∑n=0Mf(n)−f(0)\forall M \in \mathbb{N}:\; \int_{0}^M f(x)dx \geq \sum_{n=1}^M f(n) \cdot \underbracket{\Delta x_{i}}_{1}=\sum_{n=0}^M f(n)-f(0)∀M∈N:0∫M​f(x)dx≥n=1∑M​f(n)⋅1Δxi​​=n=0∑M​f(n)−f(0) ⇓\Downarrow⇓ ∫0Mf(x)dx+f(M)≤∑n=0Mf(n)≤∫0Mf(x)dx+1\int_{0}^M f(x)dx+f(M) \leq \sum_{n=0}^M f(n) \leq \int_{0}^M f(x)dx+10∫M​f(x)dx+f(M)≤n=0∑M​f(n)≤0∫M​f(x)dx+1

נחשב את האינטגרלים:

lim⁡M→∞∫0M11+x2dx+11+M2=lim⁡M→∞(arctan⁡M+11+M2)=π2+0=π2\lim_{ M \to \infty } \int_{0}^M \frac{1}{1+x^2}dx+\frac{1}{1+M^2}=\lim_{ M \to \infty } \left( \arctan M+\frac{1}{1+M^2} \right)=\frac{\pi}{2}+0=\frac{\pi}{2}M→∞lim​0∫M​1+x21​dx+1+M21​=M→∞lim​(arctanM+1+M21​)=2π​+0=2π​ lim⁡M→∞∫0M11+x2dx+1=π2+1\lim_{ M \to \infty } \int_{0}^M \frac{1}{1+x^2}dx+1=\frac{\pi}{2}+1M→∞lim​0∫M​1+x21​dx+1=2π​+1

נשאיף את MMM ל-∞\infty∞ ואז לפי יחס סדר גבולות מתקיים:

π2≤∑n=0∞1n2+1≤π2+1\frac{\pi}{2}\leq \sum_{n=0}^\infty \frac{1}{n^2+1}\leq \frac{\pi}{2}+12π​≤n=0∑∞​n2+11​≤2π​+1

∎

תרגיל (2 [ב])

הוכיחו כי סכום NNN האיברים הראשונים של הטור ∑n=1∞1n2\displaystyle \sum_{n=1}^\infty \frac{1}{n^2}n=1∑∞​n21​ נותן קירוב לערך הטור עד כדי שגיאה של 1N\frac{1}{N}N1​.
כלומר, הראו כי לכל N∈NN \in \mathbb{N}N∈N מתקיים:

∑n=1∞1n2−∑n=1N1n2=∑n=N+1∞1n2≤1N\sum_{n=1}^\infty \frac{1}{n^2}-\sum_{n=1}^N \frac{1}{n^2}=\sum_{n=N+1}^\infty \frac{1}{n^2}\leq \frac{1}{N}n=1∑∞​n21​−n=1∑N​n21​=n=N+1∑∞​n21​≤N1​

הוכחה:
יהי N,MN,MN,M.
נגדיר חלוקה PPP של הקטע [N,M][N,M][N,M] כך שבה כל חלק הוא באורך 111 ונגדיר את הפונקציה f(x)=1x2f(x)=\frac{1}{x^2}f(x)=x21​.
בכל קטע הנקודה המינימלית - mim_{i}mi​ - היא הנקודה הימנית ביותר שכן הפונקציה יורדת לכל x>0x>0x>0.

L(P,f)=∑n=NMf(n+1)⋅1=∑n=NM1(n+1)2=∑n=N+1M1n2≤↓הגדרת האינטגרל∫NM1x2dxL(P,f)=\sum_{n=N}^{M} f(n+1)\cdot 1=\sum_{n=N}^M \frac{1}{(n+1)^2}=\sum_{n=N+1}^M \frac{1}{n^2} \underset{\begin{matrix} \downarrow \\ \R{\text{הגדרת האינטגרל}} \end{matrix}}{\leq} \int_{N}^M \frac{1}{x^2} dxL(P,f)=n=N∑M​f(n+1)⋅1=n=N∑M​(n+1)21​=n=N+1∑M​n21​↓הגדרת האינטגרל​≤​N∫M​x21​dx

נשאיף את MMM ל-∞\infty∞ ואז לפי יחס סדר גבולות נקבל:

∑n=N+1∞1n2≤lim⁡M→∞∫NM1x2dx=↓NLlim⁡M→∞−1x∣NM=lim⁡M→∞(1N−1M)=1N\sum_{n=N+1}^\infty \frac{1}{n^2} \leq \lim_{ M \to \infty } \int_{N}^M \frac{1}{x^2}dx \underset{\begin{matrix} \downarrow \\ NL \end{matrix}}{=}\left.\lim_{ M \to \infty } -\frac{1}{x} \right\vert_{N}^M=\lim_{ M \to \infty } \left( \frac{1}{N}-\frac{1}{M} \right)=\frac{1}{N}n=N+1∑∞​n21​≤M→∞lim​N∫M​x21​dx↓NL​=​M→∞lim​−x1​​NM​=M→∞lim​(N1​−M1​)=N1​

כלומר, מתקיים:

∑n=N∞1n2≤1N\sum_{n=N}^\infty \frac{1}{n^2} \leq \frac{1}{N}n=N∑∞​n21​≤N1​

∎

תרגיל 3

תרגיל (3 [א])

יהיו an,bna_{n},b_{n}an​,bn​ סדרות כך ש-bn≠0b_{n}\neq 0bn​=0 לכל n∈Nn \in \mathbb{N}n∈N ו-lim⁡n→∞anbn=1\lim_{ n \to \infty } \frac{a_{n}}{b_{n}}=1limn→∞​bn​an​​=1.
הוכיחו או הפריכו כי הטורים ∑an,∑bn\sum a_{n},\sum b_{n}∑an​,∑bn​ מתכנסים או מתבדרים יחדיו.

הטענה אינה נכונה.
נסתכל על הטורים ∑an=∑(−1)nn+1n\sum a_{n}=\sum \frac{(-1)^n}{\sqrt{ n }}+\frac{1}{n}∑an​=∑n​(−1)n​+n1​ ו-∑bn=∑(−1)nn\sum b_{n}=\sum \frac{(-1)^n}{\sqrt{ n }}∑bn​=∑n​(−1)n​. אזי מתקיים:

lim⁡n→∞(−1)n1n+1n(−1)n1n=lim⁡n→∞1+1n(−1)n1n=1+lim⁡n→∞1(−1)nn=↓חסומה כפול אפסה1+0=1\lim_{ n \to \infty } \frac{(-1)^n \frac{1}{\sqrt{ n }}+\frac{1}{n}}{(-1)^n \frac{1}{\sqrt{ n }}}=\lim_{ n \to \infty } 1+ \frac{\frac{1}{n}}{(-1)^n \frac{1}{\sqrt{ n }}}=1+\lim_{ n \to \infty } \frac{1}{(-1)^n \sqrt{ n }} \underset{\begin{matrix} \downarrow \\ \R{\text{חסומה כפול אפסה}} \end{matrix}}{=}1+0=1n→∞lim​(−1)nn​1​(−1)nn​1​+n1​​=n→∞lim​1+(−1)nn​1​n1​​=1+n→∞lim​(−1)nn​1​↓חסומה כפול אפסה​=​1+0=1

נשים לב כי מתקיים כי ∑bn\sum b_{n}∑bn​ מתכנס לפי לייבניץ אך ∑an\sum a_{n}∑an​ מתבדר שכן אילו נניח בשלילה כי ∑an=S\sum a_{n}=S∑an​=S אזי:

lim⁡M→∞∑n=1M(−1)n1n+1n=lim⁡M→∞∑n=1M(−1)nn+∑n=1M1n=↓חשבון גבולות∑n=1∞(−1)nn+∑n=1∞1n=S\lim_{ M \to \infty } \sum_{n=1}^M (-1)^n \frac{1}{\sqrt{ n }}+\frac{1}{n} =\lim_{ M \to \infty } \sum_{n=1}^M \frac{(-1)^n}{\sqrt{ n }}+\sum_{n=1}^M \frac{1}{n} \underset{\begin{matrix} \downarrow \\ \R{\text{חשבון גבולות}} \end{matrix}}{=} \sum_{n=1}^\infty \frac{(-1)^n}{\sqrt{ n }}+\sum_{n=1}^\infty \frac{1}{n}=SM→∞lim​n=1∑M​(−1)nn​1​+n1​=M→∞lim​n=1∑M​n​(−1)n​+n=1∑M​n1​↓חשבון גבולות​=​n=1∑∞​n​(−1)n​+n=1∑∞​n1​=S

נקבל כי:

∑n=1∞1n=S−∑n=1∞(−1)nn\sum_{n=1}^\infty \frac{1}{n}=S-\sum_{n=1}^\infty \frac{(-1)^n}{\sqrt{ n }}n=1∑∞​n1​=S−n=1∑∞​n​(−1)n​

כלומר, הטור ∑1n\sum \frac{1}{n}∑n1​ מתכנס בסתירה למשפט מההרצאה.
לכן, הטור ∑an\sum a_{n}∑an​ מתבדר.

תרגיל (3 [ב])

תהי ana_{n}an​ סדרה כך ש-an≠0a_{n} \neq 0an​=0 לכל n∈Nn \in \mathbb{N}n∈N. בנוסף, מתקיים lim⁡n→∞an=L≠0\lim_{ n \to \infty }a_{n}=L \neq 0limn→∞​an​=L=0.
הוכיחו או הפריכו שני הטורים:

∑(an+1−an),      ∑(1an+1−1an)\sum(a_{n+1}-a_{n}),\;\;\; \sum \left( \frac{1}{a_{n+1}}-\frac{1}{a_{n}} \right)∑(an+1​−an​),∑(an+1​1​−an​1​)

מתכנסים בהחלט או שאף אחד מהם לא מתכנס בהחלט.

הטענה נכונה.
הוכחה:
הטורים ∑∣an+1−an∣\sum |a_{n+1}-a_{n}|∑∣an+1​−an​∣ ו-∑∣1an+1−1an∣\sum \left| \frac{1}{a_{n+1}}-\frac{1}{a_{n}} \right|∑​an+1​1​−an​1​​ אי שליליים ובנוסף:

lim⁡n→∞∣an+1−an∣∣1an+1−1an∣=lim⁡n→∞∣an+1−anan−an+1anan+1∣=lim⁡n→∞∣−anan+1∣=lim⁡n→∞∣anan+1∣=lim⁡n→∞∣an∣∣an+1∣=↓חשבון גבולותL2\lim_{ n \to \infty } \frac{|a_{n+1}-a_{n}|}{\left| \frac{1}{a_{n+1}}-\frac{1}{a_{n}} \right|}=\lim_{ n \to \infty } \left| \frac{a_{n+1}-a_{n}}{\frac{a_{n}-a_{n+1}}{a_{n}a_{n+1}}} \right|=\lim_{ n \to \infty } \left| -a_{n}a_{n+1} \right|=\lim_{ n \to \infty } |a_{n}a_{n+1}|=\lim_{ n \to \infty } |a_{n}||a_{n+1}| \underset{\begin{matrix} \downarrow \\ \R{\text{חשבון גבולות}} \end{matrix}}{=}L^2n→∞lim​​an+1​1​−an​1​​∣an+1​−an​∣​=n→∞lim​​an​an+1​an​−an+1​​an+1​−an​​​=n→∞lim​∣−an​an+1​∣=n→∞lim​∣an​an+1​∣=n→∞lim​∣an​∣∣an+1​∣↓חשבון גבולות​=​L2

לכן, לפי מבחן ההתכנסות הגבולי, הטורים מתכנסים בהחלט או שאף אחד מהם לא מתכנס בהחלט
∎

תרגיל 4

תרגיל (4 [א])

יהי ∑an\sum a_{n}∑an​ טור המתכנס בתנאי. הוכיחו כי ∑annk\sum a_{n}n^k∑an​nk מתבדר לכל k>1k>1k>1.

הוכחה:
נניח בשלילה כי ∑annk\sum a_{n}n^k∑an​nk מתכנס עבור k>1k>1k>1 כלשהו.
נסמן bn=annkb_{n}=a_{n}n^kbn​=an​nk. הטורים ∑∣an∣\sum |a_{n}|∑∣an​∣ ו-∑∣bn∣\sum |b_{n}|∑∣bn​∣ הינם אי שליליים ובנוסף:

lim⁡n→∞∣an∣∣bn∣=lim⁡n→∞∣an∣∣an∣∣nk∣=lim⁡n→∞1∣nk∣=0\lim_{ n \to \infty } \frac{|a_{n}|}{|b_{n}|}=\lim_{ n \to \infty } \frac{|a_{n}|}{|a_{n}||n^k|} =\lim_{ n \to \infty } \frac{1}{|n^k|}=0n→∞lim​∣bn​∣∣an​∣​=n→∞lim​∣an​∣∣nk∣∣an​∣​=n→∞lim​∣nk∣1​=0

לכן, לפי מבחן ההשוואה הגבולי מתקיים ∑∣an∣\sum |a_{n}|∑∣an​∣ מתכנס ולכן ∑an\sum a_{n}∑an​ מתכנס בהחלט בסתירה לכך ש-∑an\sum a_{n}∑an​ מתכנס בתנאי.
לכן, ∑annk\sum a_{n}n^k∑an​nk מתבדר לכל k>1k>1k>1.
∎

תרגיל (4 [ב])

יהי ∑an\sum a_{n}∑an​ טור המתכנס בתנאי. הוכיחו כי אם ∑annα\sum \frac{a_{n}}{n^\alpha}∑nαan​​ מתכנס אז גם ∑annβ\sum \frac{a_{n}}{n^\beta}∑nβan​​ מתכנס לכל β>α\beta>\alphaβ>α.

הוכחה:
יהי β>α\beta>\alphaβ>α.

∑annβ=∑annαnβ−α=∑annα⋅1nβ−α\sum \frac{a_{n}}{n^\beta}=\sum \frac{a_{n}}{n^\alpha n^{\beta-\alpha}}=\sum \frac{a_{n}}{n^\alpha} \cdot \frac{1}{n^{\beta-\alpha}}∑nβan​​=∑nαnβ−αan​​=∑nαan​​⋅nβ−α1​

הסדרה bn=1nβ−αb_{n}=\frac{1}{n^{\beta-\alpha}}bn​=nβ−α1​ מונוטונית יורדת וחסומה ובנוסף cn=annαc_{n}=\frac{a_{n}}{n^\alpha}cn​=nαan​​ מקיימת כי ∑cn\sum c_{n}∑cn​ מתכנס לפי נתון.
לכן, לפי מבחן אבל: ∑annβ\sum \frac{a_{n}}{n^\beta}∑nβan​​ מתכנס.
∎